Je, Serikali za Afrika Zinahamasisha “Brain Drain” — Uhamiaji wa Wataalamu?

Mwisho wa Makala hii, wewe msomaji unafursa ya kuchangia kwenye maada kwa kuikamilisha sehemu ya pili ya makala ijulikanayo kama “Sehemu ya Suluhisho?” ambayo yataweka maoni yako hapo baadae.

Nchi za Afrika zinakabiliwa na upungufu mkubwa wa wahudumu wa afya na wataalamu kwenye sekta zingine muhimu, huku wakati huohuo zikiendelea kutoa mafunzo kwa wanafunzi na wataalamu ambao baadaye huhamia kufanya kazi nje ya nchi. Baadhi za nchi za Afrika hutoa mpaka mikopo kwa wanafunzi kusoma nchi za nje kama vile Uingereza na Kanada. Wengi wa wanafunzi mara nyingi hubakia katika nchi hizo baadala ya kurudi nyumbani kusaidia kukuza utaalamu walioupata kwa wengine.

Uchunguzi wa jarida la Msimulizi umebaini baadhi ya wauguzi na wataalamu wengine wa afya waliopata mafunzo barani Afrika na kuhamia nchi kama Kanada hawawezi kuanza mara moja kufanya kazi katika taaluma walizosomea. Badala yake, wanaweza kutumia miezi au miaka wakifanya kazi katika ajira za afya zinazohitaji kiwango cha chini cha utaalamu, ikiwemo kazi za wahudumu wa huduma binafsi (PSW), huku wakipitia mchakato wa kutathminiwa vyeti vyao, kutimiza mahitaji ya lugha, kufanya mitihani, kusajiliwa na kutimiza masharti mengine ya kupata leseni ya kufanya kazi katika taaluma zao.

Lakini utafiti huo huo unatoa sura nyingine inayopaswa kuangaliwa.

Faida za Kiuchumi za Uhamiaji

Wahamiaji hutuma fedha nyumbani. Fedha hizo huwasaidia:

wazazi

watoto

ndugu

ada za shule

makazi

biashara

miradi ya maendeleo ya jamii

Hasusan hii ina kuuza hisia za ‘Ujamaa’ lakini ile sehemu ya ‘Kujitegemea’ ina athari ya kudorora kama hizi ‘trendi’ ikiendelea.

Kweli hua baadhi ya wataalamu waliohamia nchi nyingine pia hurudi mara kwa mara nchini kwao kufundisha, kutoa mafunzo au kusaidia miradi ya afya, teknolojia na sekta zingine wakiwa na makampuni za Ulaya au zao binafsi.

Utafiti uliohusisha madaktari, wauguzi na wakunga 66 kutoka Afrika waliohamia nchi nyingine ulibaini kuwa wengi wao waliendelea kuwa na uhusiano wa kikazi na nchi zao za asili na kushiriki katika mipango ya afya, elimu au maendeleo ya jamii.

Kwenye uchunguzi wetu wa jambo hili muhimu la ‘Brain Drain’ umeumbua taswira hii: inatokana na ‘Brain Waste’ hasa kwenye sekta ya Afya.

BRAIN WASTE

Ugunduzi Muhimu
Afrika ina tatizo la upungufu wa wataalamu wa afya — lakini pia ni tatizo la ajira na kuwahamasisha wataalamu hao kubaki ndani ya nchi.
Ripoti ya WHO ya mwaka 2026 inaonyesha kuwa Afrika ilikuwa na takriban wataalamu wa afya milioni 5.72 mwaka 2024, lakini idadi hiyo ilikuwa sawa na takriban asilimia 46 tu ya nguvu kazi ya afya inayohitajika ili kukidhi mahitaji ya afya barani humo.
Wakati huohuo, mamia ya maelfu ya wataalamu wa afya waliopata mafunzo wanashindwa kupata ajira zinazolingana na taaluma zao.
Kwa wahitimu wapya, hali hiyo inashangaza zaidi:
Asilimia 69 ya wauguzi waliomaliza mafunzo hivi karibuni hawakuwa na ajira walipohitimu, kwa mujibu wa ushahidi ulionukuliwa na WHO.
Asilimia 58 ya madaktari
Asilimia 46 ya wakunga
Hata hivyo, takwimu hizi zinatofautiana kwa kiasi kikubwa kutoka nchi moja hadi nyingine. Kwa hiyo, haipaswi kuandikwa kana kwamba asilimia 69 ya wauguzi wote barani Afrika hawana ajira. Takwimu hiyo inawahusu wahitimu wapya katika ushahidi uliochambuliwa na WHO.

Je, kuboresha fursa katika nchi za Afrika kunaweza kugeuza uhamiaji kutoka kuwa upotevu wa kudumu wa wataalamu na kuwa mzunguko wa muda wa ujuzi na utaalamu?

Je, serikali ina wajibu gani wa kuweka mazingira ambayo yatamfanya mtaalamu aliyepata mafunzo atake kubaki nchini au kurudi nyumbani?

Sehemu ya Suluhisho?

Ningependa maoni yako.

Stay Connected with Msimulizi

Get the latest news, stories and perspectives from the Swahili-speaking community in Canada, East Africa and the wider Swahili World.

We don’t spam! Read our privacy policy for more info.

Msimulizi is now on the Whattsup Channel. Click here

AI USE DISCLOSURE

Msimulizi Community News hutumia zana za akili bandia (AI) kusaidia katika utafiti, ukusanyaji wa taarifa, uundaji wa picha za infografia na vielelezo, pamoja na kuhariri na kuboresha baadhi ya makala. Waandishi wa habari na wahariri wetu wanaendelea kuwajibika kwa maudhui ya mwisho, uthibitishaji wa taarifa na maamuzi ya uhariri.

About the Author

KHALID MAGRAM
Diaspora media strategist, award winning journalist, community engagement, experience in strengthening connections between Canada and African communities.